Kraaghagedis caresheet verzorging & huisvesting

• Geplaatst op 10 Januari 2026
• Door Junai.nl
• Geplaatst in Kraaghagedis
• 0

Compleet Caresheet

Kraaghagedis (Chlamydosaurus kingii) – compleet caresheet

De kraaghagedis (Chlamydosaurus kingii), ook wel frilled lizard of kraagagame genoemd, is een middelgrote tot grote, boombewonende hagedis uit Noord-Australië en Zuid-Nieuw-Guinea. Het iconische silhouet – een grote, fel gekleurde kraag die plotseling wordt opgezet bij dreiging – maakt deze soort een echte “dinosaurus” voor in het terrarium. Daar staat tegenover dat kraaghagedissen veel ruimte, hoogte, warmte en sterke UVB nodig hebben. Dit caresheet helpt je stap voor stap bij het verantwoord houden van deze indrukwekkende soort, met directe verwijzingen naar de juiste productcategorieën bij Junai.nl.

Inhoud

• Natuurlijke leefomgeving en herkomst
• Uiterlijk en kenmerken
• Gedrag en geschiktheid als huisdier
• Huisvesting en terrarium
• Klimaat: temperatuur, verlichting en luchtvochtigheid
• Voeding en voedingsschema
• Gezondheid, hygiëne en verzorging
• Voortplanting (basis)
• Tips en veelgemaakte fouten
• Wetgeving en verantwoordelijkheid
• Ervaring bij Junai.nl aanwezig
• Leuke weetjes
• Samenvatting
• Hulp nodig? Neem contact op met Junai.nl
• Veelgestelde vragen (FAQ)

Natuurlijke leefomgeving en herkomst

Kraaghagedissen komen van nature voor in:

• Noord-Australië (onder andere Northern Territory, Kimberley en Cape York)
• Zuidelijk Nieuw-Guinea

Hun leefgebied bestaat uit tropische savannes, open eucalyptusbossen en halfdroge bosgebieden met veel klimbomen en relatief open bodem. De dieren brengen een groot deel van de tijd hoog in bomen door en dalen vooral af naar de grond om te jagen of zich te verplaatsen. Het klimaat is:

• Warm tot heet overdag
• Duidelijke seizoenen met natte en droge periode
• Meestal een matige tot hoge luchtvochtigheid, afhankelijk van seizoen en microhabitat

Dit betekent dat je in het terrarium vooral moet focussen op:

• Veel verticale ruimte en stevige klimmogelijkheden
• Een warme, krachtige zonneplek bovenin
• Een goed dag-nacht ritme met sterke UVB
• Een gematigd vochtige, goed geventileerde omgeving

Uiterlijk en kenmerken

• Lengte: ongeveer 70 – 90 cm totaal, waarvan een groot deel staart
• Gewicht: volwassen mannetjes kunnen rond 700 – 900 gram wegen, vrouwtjes blijven lichter
• Levensverwachting: ongeveer 10 – 15 jaar bij goede verzorging

Opvallende kenmerken:

• Grote, ronde huidflap (kraag) rond de nek, ondersteund door lange kraakbeenstralen
• Kleur: variërend van grijsbruin tot roestbruin of donkerder, vaak met vlekken en banden die perfect camoufleren in boomschors
• Kraag: binnenzijde vaak fel oranje, rood, geel of combinatie daarvan – uniek per individu
• Lange, slanke ledematen en een relatief lange staart, uitstekend geschikt om te klimmen en te balanceren

De kraag wordt alleen volledig opgezet bij stress, dreiging of sterke opwinding. Een ontspannen kraaghagedis houdt zijn kraag strak tegen het lichaam gevouwen.

Gedrag en geschiktheid als huisdier

Kraaghagedissen zijn indrukwekkende, maar geen “knuffeldieren”. Ze zijn vooral leuk als kijkdier in een hoog, natuurlijk ingericht terrarium.

Gedrag in het kort

• Dagactief: actief tijdens de dag, slapen hoog in takken of tegen een stam.
• Arboreaal: echte boomklimmers; ze gebruiken hoogte als veiligheid.
• Verdediging: bij gevaar zetten ze de kraag op, openen de bek en maken zich groot; indien nodig vluchten ze razendsnel, vaak zelfs rennend op de achterpoten.
• Sociaal gedrag: geen uitgesproken groepsdieren; volwassen dieren worden meestal individueel gehouden.

Geschiktheid

• Niveau: gevorderde reptielenhouder
• Waarom niet voor beginners?
  • Groot, hoog terrarium nodig
  • Strenge eisen aan temperatuur, UVB en luchtvochtigheid
  • Stressgevoelige soort: onrustige omgeving of veel hanteren werkt averechts

Met geduld, routine en rustige benadering kunnen veel kraaghagedissen wel wennen aan aanwezigheid van mensen en beperkt hanteren, maar het blijft een soort die je vooral “met je ogen” houdt.

Huisvesting en terrarium

Kraaghagedissen hebben een hoog, ruim terrarium nodig met veel klimmogelijkheden. Je vindt passende glazen terraria in de categorie terraria voor reptielen & amfibieën.

Minimale afmetingen terrarium

Onderstaande richtlijnen zijn minimale maten; groter is altijd beter, zeker in de hoogte.

Voor één volwassen kraaghagedis is een hoge, front-openende opstelling sterk aan te raden. Koppels of groepjes worden alleen door zeer ervaren houders in zeer ruime verblijven gehouden, omdat stress en dominantie een rol kunnen spelen.

Type terrarium en ventilatie

• Glazen of houten terraria met groot glazen front zijn geschikt.
• Zorg voor ventilatie boven én (deels) onderin om luchtcirculatie te bevorderen en schimmel te voorkomen.
• Gebruik bij voorkeur een stevig metalen gaas in de lichtkap zodat de kraaghagedis de lampen niet kan aanraken.

Bodembedekking

De bodem moet:

• Veilig zijn bij eventueel inslikken
• Licht vochtig kunnen blijven zonder drassig te worden
• Helpen bij het stabiel houden van luchtvochtigheid

Geschikte opties:

• Kokosvezel, humus of bosgrond-mixen
• Schors/bark chips als toplaag
• Eventueel een bioactieve bodem met drainage en schoonmaakploeg

Je vindt passende bodems in de categorie bodembedekking voor terraria. Voor bioactieve opstellingen zijn plantensubstraten en grond een goede basis.

Inrichting en decoratie

Kraaghagedissen voelen zich pas echt veilig in een rijk ingericht, verticaal terrarium. Denk aan:

• Dikke, stevige takken en stammen (horizontaal, diagonaal en verticaal)
• Brede ligplaatsen dicht onder de zonneplek en UVB-lamp
• Klimroutes van beneden naar boven, zodat het dier de hele hoogte kan benutten
• Meerdere schuilplaatsen in hoogte, bijvoorbeeld kurkbuizen of rotsgrotjes
• Grote bladeren en (kunst- of echte) planten als visuele beschutting

Handige categorieën bij Junai.nl:

• Inrichting & decoratie
• Natuurlijke decoratie (hout, kurk, wortels)
• Schuilplaatsen en speelgoed
• Badschalen en waterbakken
• Hangende terrariumplanten en extra hoge planten voor een jungle-look

Klimaat: temperatuur, verlichting en luchtvochtigheid

Temperatuurverloop

Kraaghagedissen komen uit warme gebieden en hebben hoge temperaturen nodig, vooral bovenin het terrarium.

• Zonneplek (basking spot, bovenin): ca. 40 – 45 °C op de ligplaats
• Warme zone (bovenste helft terrarium): 30 – 32 °C
• Koelere zone (onderin en schaduwplekken): 24 – 27 °C
• Nacht: mag dalen naar ca. 20 – 23 °C

Creëer deze gradient met gerichte warmtebronnen uit de categorie verwarming (bijvoorbeeld spots, warmtestralers of keramische verwarming). Stuur warmtebronnen altijd aan met een geschikte thermostaat.

UVB en verlichting

Als dagactieve zonaanbidders hebben kraaghagedissen krachtige UVB nodig over een groot deel van het terrarium. Een T5 UVB-buis (bijvoorbeeld 10% of vergelijkbare “desert” UVB) die 2/3 van de terrariumlengte beslaat is een goede basis. Combineer dit met helder daglicht (LED of daglichtlampen).

• Lichtduur: ca. 12 uur per dag (bijv. 08:00 – 20:00)
• Zorg dat de belangrijkste zitplekken zich op de juiste afstand onder de UVB-bron bevinden (volgens specificaties van de lamp)
• Gebruik timers voor een vast dag-nacht ritme

Handige categorieën:

• Verlichting & techniek
• UV-lampen en UVB-buizen
• Complete UVB-units 51–100 cm en vanaf 101 cm voor grote terraria
• Timers en aansluitmateriaal voor veilige installatie

Luchtvochtigheid

Streef naar een gematigd vochtige omgeving:

• Doelrange: ongeveer 60 – 75 % relatieve luchtvochtigheid
• Lichte pieken na sproeien zijn normaal, zolang er voldoende ventilatie is

Hoe bereik je dit?

• Dagelijks 1–2 keer sproeien met een handsproeier
• Eventueel een automatisch nevelsysteem in grotere of dicht beplante terraria
• Vochtvasthoudende bodembedekking en grote waterbak

Productcategorieën:

• Luchtvochtigheid (nevelsystemen, vernevelaars, hygrometers)
• Slangen & aansluitmateriaal voor nevelinstallaties

Meten is weten

Gebruik altijd meerdere meetpunten in het terrarium:

• Minimaal twee thermometers (bovenin bij de baskingplek en lager in de koele zone)
• Een hygrometer voor luchtvochtigheid

Hiervoor kun je terecht bij meetapparatuur (thermometers & hygrometers).

Voeding en voedingsschema

Kraaghagedissen zijn voornamelijk insecteneters (insectivoor/carnivoor). In het wild eten ze vooral insecten, spinnen en andere ongewervelden, aangevuld met kleine gewervelden zoals hagedissen of nestmuizen.

Basisprincipes

• Voer hoofdzakelijk levende, goed gevoede insecten
• Variatie is belangrijk: wissel krekels, sprinkhanen, kakkerlakken, zwarte soldatenvlieglarven (BSFL) en meelwormachtige soorten af
• Gebruik altijd gut-loading: voed de insecten 24 uur voor het voeren met goed voer en groente
• Stof insecten regelmatig met calcium en een goed vitamine-/mineraalsupplement

Alles voor het voeren vind je bij:

• Levend voer voor reptielen
• Voer & voeding voor reptielen
• Insecten kweekbenodigdheden voor een eigen insecten-kweek
• Multivitamine voor reptielen
• Sepia & calcium en andere calciumproducten

Voedingsschema (richtlijn)

Let altijd op de lichaamsconditie: een gezonde kraaghagedis heeft een goed gevulde maar niet dikke lichaamsbouw, zonder uitstekende ribben of opgezet vetlichaam. Pas de hoeveelheid voer aan wanneer het dier duidelijk aankomt of juist afvalt.

Drinkwater

• Altijd een ruime, stabiele waterbak of ondiep bad beschikbaar
• Dagelijks verversen, vaker bij vervuiling
• Veel dieren likken ook waterdruppels van bladeren na het sproeien

Gezondheid, hygiëne en verzorging

Dagelijkse controle

Loop dagelijks even langs de volgende punten:

• Eetlust en gedrag: actief, alert, normaal klimgedrag
• Houding: geen apathie, niet constant onderin verstopt
• Ademhaling: geen hoorbare ademgeluiden of open bek in rust (bij juiste temperatuur)
• Huid en ogen: heldere ogen, geen wondjes of blijvende huidresten na vervelling
• Mest: vaste, goed gevormde ontlasting met apart uraten-deel

Veelvoorkomende problemen (algemeen)

• Metabole botziekte (MBD): door tekort aan UVB en/of calcium; voorkom dit met sterke UVB, juiste voeding en supplementen.
• Uitdroging: te lage luchtvochtigheid of te weinig drinkmogelijkheden; herkenbaar aan ingevallen ogen en droge huid.
• Luchtweginfecties: bij langdurig te lage temperatuur of te hoge, slecht geventileerde luchtvochtigheid.
• Stress: te kleine behuizing, gebrek aan schuilplaatsen, veel hanteren of drukte rond het terrarium.

Bij twijfel of ziekteverschijnselen is het verstandig contact op te nemen met een reptielkundige dierenarts. Een goede basis met juist klimaat, voeding en hygiëne voorkomt het merendeel van de problemen.

Hygiëne

• Spot-clean dagelijks (mest en voedselresten verwijderen)
• Waterbakken dagelijks reinigen
• Dieptereiniging (deels bodembedekking vervangen, decor afspoelen) ongeveer elke 4–8 weken, afhankelijk van systeem
• Gebruik veilige schoonmaakmiddelen en spoel alles goed na

Voortplanting (basisinformatie)

Kraaghagedissen zijn eierleggend (ovipaar). In gevangenschap wordt gericht kweken vooral door gespecialiseerde houders gedaan:

• Geslachtsrijp: vaak rond 2–3 jaar
• Vrouwtjes leggen meestal één of meerdere legsels per seizoen, met variabele eier-aantallen
• Eieren worden in een goed uitgegraven kuil in een warme, vochtige bodem afgezet

Voor de meeste hobbymatige houders is het verstandiger zich eerst volledig te richten op een stabiele, gezonde huisvesting van één dier, voordat aan kweek wordt gedacht.

Tips en veelgemaakte fouten

Veelgemaakte fouten

• Een terrarium dat te laag is – kraaghagedissen hebben vooral hoogte nodig.
• Onvoldoende krachtige UVB of te kleine UVB-lamp.
• Geen of te weinig klimmogelijkheden en schuilplekken op hoogte.
• Te lage temperaturen, vooral bij de baskingplek.
• Té nat en slecht geventileerd terrarium, wat schimmel en luchtweginfecties in de hand werkt.
• Eenzijdige voeding (bijvoorbeeld alleen krekels) en gebrek aan supplementen.
• Te vaak en te lang hanteren, waardoor het dier chronisch gestrest raakt.

Handige tips

• Werk met een vaste dagroutine voor licht en voer; dat geeft rust.
• Gebruik een hoge achterwand of decorwand voor extra klim- en schuilmogelijkheden.
• Combineer natuurlijke decoratie en planten voor een echt “bos-gevoel”.
• Observeer waar je dier het liefst zit en pas lampen aan op die favoriete plekken.
• Laat nieuwe dieren altijd rustig wennen en ga de eerste weken voorzichtig om met hanteren.

Wetgeving en verantwoordelijkheid (Nederland)

Rondom het houden van exotische dieren zoals kraaghagedissen gelden in Nederland regels op het gebied van:

• Welzijn en huisvesting (Wet dieren en onderliggende regelgeving)
• Positieflijst / huis- en hobbydierenlijsten voor zoogdieren én andere diersoorten
• Eventuele CITES- en importregels bij internationale handel

Omdat wetgeving en lijsten kunnen veranderen, is het belangrijk om vóór aanschaf te controleren:

• Of de soort (Chlamydosaurus kingii) op dat moment is toegestaan als hobbydier
• Welke administratieve verplichtingen gelden bij import of handel (bijvoorbeeld bewijs van herkomst)

Actuele informatie vind je via officiële kanalen zoals Rijksoverheid, RVO en onafhankelijke informatieplatforms over toegestane huisdieren. Neem deze verantwoordelijkheid serieus – zowel voor het dier als voor jezelf.

Ervaring bij Junai.nl aanwezig

Bij Junai.nl hebben we uitgebreide ervaring met het inrichten van ruime, hoge terraria voor middelgrote en grote hagedissen, waaronder soorten met vergelijkbare eisen als de kraaghagedis. Ons team denkt graag mee over:

• De keuze van een passend terrarium en de juiste afmetingen
• Combinaties van UVB-verlichting, warmtebronnen en luchtvochtigheidsbeheer
• Geschikte bodembedekking en natuurlijke decoratie voor klimmers
• Voedingsschema’s, levend voer en supplementen die aansluiten bij de behoefte van jouw dier

Heb je een specifiek plan of bestaand terrarium en wil je het optimaliseren? Neem gerust contact op met onze klantenservice, we denken graag met je mee.

Leuke weetjes over de kraaghagedis

• Kraaghagedissen kunnen op hun achterpoten rennen met de staart in de lucht – dat ziet er bijna uit als een mini-dinosaurus die wegsprint.
• De kraag wordt vooral gebruikt om indruk te maken op rivalen of om roofdieren af te schrikken, niet om constant “stoer” te doen.
• In rust is de kraag zo netjes opgevouwen dat je soms nauwelijks ziet hoe groot hij eigenlijk is.
• De kleur en tekening van de kraag verschilt per individu; sommige dieren zijn fel oranje, andere meer geel of roodbruin.
• In delen van Australië is de kraaghagedis een echt icoon: hij komt terug in kunst, souvenirs en zelfs als mascotte.

Samenvatting: kraaghagedis in één oogopslag

• Soort: Kraaghagedis (Chlamydosaurus kingii)
• Herkomst: Noord-Australië en Zuid-Nieuw-Guinea
• Levensverwachting: 10 – 15 jaar
• Grootte: ongeveer 70 – 90 cm totaal
• Gedrag: dagactief, arboreaal, voornamelijk kijkdier
• Niveau houder: gevorderde reptielenhouder
• Terrarium: hoog, minimaal ca. 150 x 80 x 150 cm voor een volwassen dier
• Klimaat: basking 40 – 45 °C, warme zone 30 – 32 °C, luchtvochtigheid ca. 60 – 75%
• Voeding: gevarieerd levend insectenvoer, met calcium- en vitaminesupplementen
• Belangrijkste aandachtspunten: sterke UVB, veel hoogte en klimmogelijkheden, stressarm houden

Hulp nodig? Neem contact op met Junai.nl

Twijfel je over de juiste lampen, terrariumafmetingen of voersamenstelling voor jouw kraaghagedis? Neem dan gerust contact op met onze klantenservice via Klantenservice & contact opnemen met Junai.nl. Ons team helpt je graag bij het samenstellen van een veilige, gezonde leefomgeving en een passend voedingsplan.

Veelgestelde vragen over de kraaghagedis (FAQ)

1. Is een kraaghagedis geschikt voor beginners?

Over het algemeen niet. De soort vraagt om een groot, hoog terrarium, sterke UVB-verlichting en nauwkeurige klimaatbeheersing. Voor gevorderde reptielenhouders met ervaring met grotere hagedissen is de kraaghagedis wel een prachtige uitdaging.

2. Hoe groot moet het terrarium voor een volwassen kraaghagedis minimaal zijn?

Richt als ondergrens ongeveer 150 x 80 x 150 cm (l x b x h) in voor één volwassen dier, maar groter – vooral hoger – is beter. Veel ervaren houders werken met 180–200 cm hoogte voor een nog natuurlijker leefgedrag.

3. Welke temperatuur heeft een kraaghagedis nodig?

Bovenin het terrarium moet een warme baskingplek aanwezig zijn van ongeveer 40 – 45 °C. De warme zone ligt rond 30 – 32 °C en onderin mag het afkoelen naar ca. 24 – 27 °C. ’s Nachts mag de temperatuur dalen naar 20 – 23 °C.

4. Hoeveel UVB is nodig voor een kraaghagedis?

Kraaghagedissen zijn echte zonaanbidders en hebben krachtige UVB nodig. Een T5 UVB-buis (bijvoorbeeld 10% of vergelijkbaar) die ongeveer 2/3 van de terrariumlengte bestrijkt is een goed uitgangspunt. Combineer dit met helder daglicht en houd rekening met de aanbevolen afstand van de fabrikant.

5. Wat eet een kraaghagedis in gevangenschap?

Hoofdzakelijk levende insecten: krekels, sprinkhanen, kakkerlakken, BSFL en vergelijkbare voedseldieren. Af en toe kan een kleine pinky of nestmuis als extra worden aangeboden, maar het dieet moet vooral uit insecten bestaan. Altijd combineren met calcium- en vitaminesupplementen.

6. Hoe vaak moet ik mijn kraaghagedis voeren?

Jonge dieren worden dagelijks gevoerd, subadulte dieren meestal om de dag en volwassen dieren 3–4 keer per week. Let goed op de lichaamsconditie en pas de hoeveelheid voer daarop aan.

7. Kan ik meerdere kraaghagedissen samen houden?

Samenhouden van volwassen kraaghagedissen vraagt veel ruimte en ervaring. Dominantie, stress en gevechten kunnen optreden, vooral tussen volwassen mannetjes. Voor de meeste houders is individuele huisvesting het veiligst en overzichtelijkst.

8. Hoe herken ik stress bij een kraaghagedis?

Tekenen van stress zijn onder andere: veelvuldig opzetten van de kraag, vluchten zodra je in de buurt komt, constant verstoppen, weigeren te eten of dwangmatig heen-en-weer lopen. Controleer in dat geval terrariumgrootte, inrichting, klimaat en rust rond het verblijf.

9. Heb ik speciale apparatuur nodig voor het klimaat in het terrarium?

Ja. Een combinatie van warmtebronnen, UVB-lampen, timers, thermostaten, hygrometers en een goede ventilatie is essentieel. Productcategorieën zoals Verwarming, Verlichting & UVB, Luchtvochtigheid en Meetapparatuur bij Junai.nl helpen je om dit professioneel in te richten.

10. Waar kan ik advies krijgen over producten voor mijn kraaghagedis?

Voor productadvies en hulp bij het inrichten van een geschikt terrarium kun je terecht bij de klantenservice van Junai.nl. Daar denkt men graag met je mee over terrariumkeuze, verlichting, verwarming, bodembedekking, decoratie en voeding voor jouw kraaghagedis.